Alle dieren zijn gelijk –28

Dat er in het Groningse cultuurbeleid niet grondig genoeg is nagedacht over het accommodatiebeleid, blijkt niet alleen in de discussie over het Groninger Forum. Er wordt een gebouw gepland waarvoor achteraf de reden wordt gezocht - in plaats van vooraf vast te stellen wat er nodig is. De snorkende public relations-taal om het Forum te promoten zijn de kleren van de bekende keizer.

De Groningse wethouder de Vries - overigens geen cultuurwethouder dat mag ter verontschuldiging worden gezegd – wil dat De Oosterpoort en Martiniplaza samenwerken om met de besparing  (die niet wordt gemotiveerd) die het oplevert de dreigende bezuinigingen in de cultuursector te lijf te gaan. Het lijkt me een riskante inzet om economische principes leidend te maken voor culturele aspiraties. Zonder zo nauwkeurig mogelijke rekensommen is trouwens zo’n mededeling een slag in de lucht.

De culturele aspiraties van beide instellingen zijn verschillend, maar alla, programmatische afstemming is mogelijk. Wat zich echter verzet tegen meer dan dat is de totaal verschillende bedrijfscultuur van de  beide instellingen: de Oosterpoort  wordt gesubsidieerd en het Martiniplaza wordt geleid – en uitstekend geleid! - als een commercieel bedrijf. De gemeenteraad was zo dom de bedrijfswinst af te romen en de inzet en de ambities van Martiniplaza te frustreren… Pas als de Oosterpoort onder hetzelfde zakelijke regime gesteld wordt als het Martiniplaza hanteert, is er pas samenwerking, resp. eenwording mogelijk. De speelvelden zijn daarvoor nu te verschillend.

In het Dagblad van het Noorden onderkent redacteur Menno Hoexum deze problematiek. Jammer is dat hij nogal insinuerend over de Oosterpoort spreekt. Het gemak waarmee hij verder spreekt over de kwaliteit van de Oosterpoort als accommodatie is niet alleen bevooroordeeld maar ook nog eens dom. Breek de Oosterpoort maar af en verplaats die naar de locatie van het Martiniplaza en die van een vrijkomende autoshowroom. De vrijkomende locatie in de Verbindingskanaalzone  kan dan opgevuld worden met appartementen.

Uit een oogpunt van het behoud van een sterke Binnenstad  is dat schadelijk. Dat de accommodatie een van de best geoutilleerde is  in den lande is Hoexum kennelijk niet bekend.

Maar laten we ook in zijn geval een rekensom maken. Hoe groot zou de kapitaalvernietiging bij sloop van de Oosterpoort zijn? Wat kost de sloop zelf? Wat zouden de bouwkosten van een zelfde veelzijdig nieuw theater naast het Martiniplaza zijn – als er ook nog een vlakke vloer-theater bij gebouwd zal worden? Wat is de opbrengst van de grond aan de Trompsingel bij woningbouw? Bij voorbaat weet je dat er vijftig miljoen op bijgelegd moet worden. De uitkomst is dat er dan wel een groot gebouw staat maar dat er geen geld meer is voor de programmering. Ik ken Houxum als een bekwaam journalist die de in en outs van de Groninger horeca uitstekend kent maar van cultuurgebouwen moet hem het elementaire abc nog bijgebracht worden.

De open zenuw van het Forum

(Tekst  aangevuld op 10-2-2010)

De Leeuwarder Courant gaf haarscherp aan dat het Groninger Forum een ‘open zenuw’ is.

De meningsvorming is thans stevig in beweging.

Een globale tussenstand daarvan leidt tot de conclusie dat de tegenstanders zich roeren en in de meerderheid lijken. Op zich trekt tegenstand altijd meer aanhangers maar het is toch wel opmerkelijk dat de voorstanders zo stil zijn. Van van Twist c.s. hoor je geen woord meer. De politici hebben zich een enkele keer in de media uitgesproken. Is men zo overtuigd van zijn standpunten? Of heerst er de bekende angst van degenen die zich stilhouden als ze geschoren worden?

Voor de Partij van de Arbeid geldt het Forum helemaal als een open zenuw. De achterban is diep verdeeld. De gemeenteraadsfractie bleef in het interpellatiedebat op woensdag 27 januari jl. echter onverkort achter de plannen staan. Het CDA verklaarde zich tegen het Forum. D66 zei ja, mits. Het was een herhaling van haar eerder ingenomen standpunt. Met de tegenstemmen van de VVD en de Stadspartij erbij is de scheidslijn tussen voor- en tegenstanders inmiddels wel verschoven. De raadsverkiezingen van 3 maart spelen daarin een belangrijke rol. Dat dringt in de media duidelijker door dan in de opstelling van de politieke partijen. Of de coalitiepartijen dat nu leuk vinden of niet: het Forum (evenals de tram) wordt het belangrijkste, zo niet enige verkiezingsonderwerp.

Naast deze conclusie komen twee zaken naar voren: de besluitvormingsprocedure en de politieke bestuursstijl.

-de besluitvormingsprocedure

De eerste kanttekening is de vraag waarover en wanneer er nog besloten moet worden. Vooreerst is de provincie aan zet. Het gaat dan om 3.7 miljoen die Gedeputeerde Staten reserveerden voor de voorbereiding van de bouwplannen. Dat bedrag is weliswaar gedekt maar Provinciale Staten moeten er nog over besluiten. Zo’n besluit moet ook nog vallen over de 35 miljoen uit de Zuiderzeegelden. De definitieve besluitvorming zal in april/mei plaats vinden. Voor toekenning van beide bedragen komen alleen projecten in aanmerking die bijdragen aan economische structuurversterking. Provinciale Staten staan voor een lastige vraag. Is de besteding aan een cultuurpaleis in de stad in economische zin waardevoller is dan die aan regio’s  zoals Eemsmond en Oost-Groningen? Daar gaan economische achterstanden  gepaard met een teruglopende bevolking. Niet alleen het gemeentebestuur van Groningen heeft iets uit te leggen aan de burgers. Dat geldt vooral voor  Provinciale Staten die nu aan zet zijn. De Staten ontkomen er niet aan een brede afweging te maken. Zij zullen uiteindelijk het definitieve oordeel over het Forum vellen. De uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen zal zwaar drukken op de besluitvorming in Provinciale Staten.

-de politieke bestuursstijl

Het is onbegrijpelijk dat wethouder de Vries termen als populisme, verruwing en verrechtsing gebruikt om het debat te kenschetsen. Als je tegen een investering in de stad bent, hoor je tot de populisten. Dat is wel een vergaande versimpeling. Ik ben een groot voorstander van investeren in de (Binnen)stad. Nu gaat het echter in de discussie om een enkele investering, die in het Forum, de rest staat er buiten. Veel ernstiger is dat de Vries opnieuw  de beantwoording van de gestelde vragen uit de weg gaat. Terwijl hij de tegenstanders eigenlijk verwijt dat ze niet nadenken. Het komt er dus op neer dat we hem blind moeten volgen.

-de exploitatie en de dreigende culturele kaalslag

Wethouder de Vries zegt dat de beantwoording van vragen over de nog niet gedekte investering geen haast heeft. Dat klopt: Provinciale Staten moeten immers nog besluiten. Het vergt wel enige uitleg waarop hij zijn verwachting  baseert dat er de komende maanden een oplossing komt.

Vervolgens is er nog steeds geen antwoord op de vraag over de exploitatie van het Forum.

Inmiddels is op de Dienst OCSW (daar niet alleen) de discussie gestart over kerntaken. Dat wil zeggen dat er vooruitgelopen wordt op de te nemen bezuinigingsmaatregelen in onder meer de cultuursector. Het Centrum voor Beeldende Kunst is bijv. bang voor opheffing. De nevenvestiging aan het A-kerkhof is al gesloten. De synagoge is overgedragen aan de St. Groninger Kerken. Bij het Wall House is een van de twee medewerkers ontslagen. En wat zal de invloed zijn van de provinciale en rijksbezuinigingen op cultuur? En op andere beleidsterreinen die misschien nog wel belangrijker zijn? De provinciale bezuinigingen van anderhalf tot twee miljoen zijn net bekend gemaakt. Een masteropleiding voor excellente conservatoriumstudenten is door het rijk afgewezen. In elk geval geeft het aan dat er drastisch bezuinigd zal worden. Betrekt de gemeenteraad deze ontwikkelingen ook in de beoordeling van  het Forum?

Een ontslagronde bij de bestaande culturele instellingen gaat vooraf aan het scheppen van werk door het Forum in de toekomst. (Die ontslagronde volgt op de ontslagen die het gevolg zijn van de afname van financiën voor de re-integratiebanen.) Ik zie er voorshands geen structurele economische structuurversterking in. Is het dan verantwoord een Forum te gaan exploiteren waar miljoenen heengaan? Het verlies dat het bestaande cultuurleven zal lijden, de kaalslag die daar plaats vindt, zal het Forum nooit kunnen compenseren.

-het grote manco: geen accommodatienota

Eens te meer wreekt zich het feit dat er geen accommodatienota  lag voorafgaande aan de plannen voor het Forum. De meerwaarde ervan voor het Groningse culturele leven had dan vastgesteld kunnen worden. Daarover wordt nog steeds getobd. Van Kampen schreef: over de meerwaarde gaat ‘inderdaad een doorlopende discussie’.

Van Twist c.s. gaat het allereerst om arbeidsplaatsen, meer toeristenbezoek en een hoger bezoek aan horeca en winkels. Dat is een economische meerwaarde en geen culturele. Van Twist kan ook niet anders schrijven want anders voldoet het Forum niet aan de gestelde economische criteria voor toekenning van fondsen. De econoom Vrolijk vocht de economische meerwaarde van van Twists cijfers terecht aan. Wat blijft er dan nog over van de economische onderbouwing  van de aanvrage bij de fondsen?

Moet het gevarieerde en attractieve Groningse culturele leven aan een krankjorum Forum ondergeschikt gemaakt worden?  En moet dat leven ook nog eens getroffen worden door bezuinigingen? Dat willen we toch niet? Straks lijken we nergens naar! Zelfs niet op ‘Almelo’ in de woorden van de Vries.

Abraham Lincoln zei: Je kunt een paar mensen altijd voor de gek houden en allemaal voor even, maar je kunt niet allemaal altijd voor de gek houden.

Klaas Swaak

Alle dieren zijn gelijk –27

Het federaal constitutionele hof in Duitsland heeft bepaald dat het Duitse stelsel voor werkloosheids- en bijstandsuitkeringen strijdig met de grondwet is. Daarmee is korte metten gemaakt met de hervorming van de sociale zekerheid in Duitsland, opgezet door de VW-directeur Hartz en ingevoerd onder Schröder (SPD). Albrecht Müller - de auteur van Masse Wahn - krijgt dus weliswaar na jaren gelijk dat de vernieuwing neergekomen is op vernieling. Zo’n grondwettelijke toetsing van de hervorming van het Nederlandse sociale stelsel kan de moeite van het proberen waard zijn. Die hervorming wordt ons ook steeds voorgesteld als onvermijdelijk, want onbetaalbaar. Müller heeft de leugenachtigheid daarvan voortreffelijk geanalyseerd. De verhoging van de AOW-leeftijd, die ik in de  PvdA-discussie alleen maar onder voorwaarden van flankerend beleid voor  mensen die niet zo lang konden werken, bepleitte, kon ook nog wel eens gebracht kunnen worden onder de noemer: een truc van het  flitskapitaal, waardoor de jakhalzen en sprinkhanen in het financieel-ecoomische stelsel zo uitbundig hebben geprofiteerd. Hoe erg die zich hebben misdragen wordt op een vriendelijke manier beschreven door Jeroen Smit - de schrijver van De Prooi over de gang van zaken bij de ABN Amro. Hij schrijft (in de NRC van 9.2.10) dat bankiers  zich afgewend hebben van hun traditionele nutsfunctie en zich de rol van risicozoekende ondernemers hebben aangemeten. Zij moeten weer terug naar hun oude rol. De vraag is alleen hoe. Waarom geen nieuwe postspaarbank gesticht die alleen voor het betalingsverkeer en sparen van gewone burgers zorgt? Paul Bordewijk heeft dat al eens bepleit – dus Wouter Bos, kom op!

De leerlingen van het mbo dat georganiseerd is in ROC’s willen beter onderwijs. Een docente vertelt me het verhaal hoe het lesgeven in  haar ROC toegaat. Zij geeft onbevoegd Nederlands (naast haar bevoegde lessen in  het  vak waarvoor ze opgeleid is) omdat een bevoegde leraar vertrokken is met pensioen en een tweede  zich niet in staat acht de (waarschijnlijke moeilijke) groep les te geven en met ziekteverlof is gegaan. Met ziekteverlof gaan schijnt een geaccepteerde weg te zijn om aan als vervelend gevonden werk te ontkomen. Vervanging aantrekken van buiten is niet mogelijk, omdat de lump sum financiering dat niet toestaat en het bestaande docentencorps moet  de lesuitval (deels onbevoegd) opvangen. Met overbelasting als gevolg en dus … nieuwe lesuitval. Zij vertelt van een groep leerlingen die na anderhalf jaar voor het eerst de lessen Nederlands krijgt aangeboden… De leerlingen protesteren dus hoogstwaarschijnlijk terecht. De vraag rijst natuurlijk wel of de inspectie dit jarenlang niet stilzwijgend heeft getolereerd. Ik ben nog altijd lid van de Algemene Onderwijsbond maar in het bondsblad  heb ik nog niet gelezen dat er sprake is van een misstand.

Wethouder Frank de Vries komt met een bezuiniging van twee miljoen (van de totale bezuiniging van vijfendertig miljoen) door theaters in Groningen samen te voegen. Ik had het daarover met hem toen we o.a. over het Groninger Forum spraken. Informatieverstrekking kan dus effect hebben. Nu nog antwoord op mijn vragen over de investeringen en de exploitatie van het Forum door het college van BenW: die informatieverstrekking wil maar niet op gang komen.

Alle dieren zijn gelijk  -26

Anton Scheepstra van uitgeverij Passage  was zo slim om bij de drukte over het Groninger Forum op Google nog maar eens de aandacht op mijn verhalenbundel Thuiskomst te vestigen.

Wat het Forum betreft, vulde ik m’n logboek aan. Tijdens m’n zaterdagse tocht door de Binnenstad van Groningen spraken verschillende mensen mij aan en dat levert weer voldoende informatie op om door te gaan met publiceren – hoewel ik er na de laatste (op m’n weblog geplaatste) bijdrage eigenlijk mee zou willen stoppen. Die bijdrage is inmiddels op de Groninger Internet Courant - Forum geplaatst Tot nu toe is niet alleen de aandacht voor m’n actiegroot maar de instemming verrast me ook en te meer.

Het was een weekend vol film. Het Film Festival Rotterdam heeft ook een Gronings programma. Ik zag vier korte films, uit het eerste deel van het zes uur durende programma en vond alle vier de moeite waard, waarbij er voor mij Elefantenhaut uitsprong omdat het het alledaagse leven van een medewerkster aan de lopende band van een Zuid-Duitse drukkerij terugbracht tot een onontkoombaar slavenbestaan.

Ik zag twee Mexicaanse films – Vaho en Norteado - en een film uit Tadzjikistan – True Noon. Ik koos die omdat de West-Europese films eerder getoond zullen worden in de komende tijd in het reguliere bioscoopprogramma. In Vaho komend drie vrienden na verloop van enige jaren weer bij elkaar, in Norteado gaat het om een man die over de grens wil naar de VS en twee vrouwen die hun partners al hebben zien vertrekken, alle drie alleen en hunkerend naar compensatie van het verlies van hun geliefden en True noon, over een staat die met een grensafbakening diep ingrijpt in het dagelijkse leven van buurgemeenschappen in de bergen.

Afgezien van de intrinsieke kwaliteiten van de films keek ik als buitenstaander naar werelden die haast onvoorstelbaar verschillen van het aangeharkte en geordende bestaan hier. Hoewel? In een reportage over het leven in de marge van Parijs en Nairobi in de bijlage van de NRC lees je over uiteenvallende maatschappijen waar uitsluiting van groepen die steeds meer in zelfverkozen getto’s willen leven, de trend is en gemeenschappelijk leven uitsluiten. Ik vraag me af wat ons hier te wachten staat.

Juni van Gerbrand Bakker uitgelezen. Het was me aangeraden om te lezen maar na zijn Boven is het stil valt het me wat tegen. Niet omdat het zich op het Noord-Hollandse platteland afspeelt maar omdat het verhaal beter ondergebracht had kunnen worden in een lange novelle.

Te uitgesponnen  dus. Het openingshoofdstuk is overigens meesterlijk en er zitten gave delen in die een opmerkelijk observatievermogen tonen.