Alle dieren zijn gelijk -21
De door mij geschreven en gepubliceerde opiniebijdragen over het Groninger Forum zal ik in chronologische volgorde opnemen: van de laatste tot de eerste uit 2008.
Wolfgang Schivelbusch (helaas speelde de naam me eerder parten) noemt in zijn Entfernte Verwandschaft tussen fascisme, nationaalsocialisme en New Deal de overeenkomsten en de verschillen.
Er zijn frappante overeenkomsten in het bedrijven van propaganda. De Nazi's grepen daarbij terug op de symboliek van de sociaal-democratie en de litrugie van de R.K.Kerk. Een propagandistische tegenbeweging in de SPD van een vergelijkbare snit werd door de SPD-leiding afgewezen...
Wat opvalt in alle drie bewegingen is de toegenomen staatsmacht onder aanvoering van over-(en alleen)heersende leiders om de economische en sociale crisis (na 1929) te bedwingen en de dwang waaraan de bevolkingen werden blootgesteld. Ook in de VS, alleen in lichtere mate dan elders.
Wat me frappeerde was de samenhang tussen ideologie en ruimtelijke ordening. Door de crisis was de mensen de grond onder de voeten weggeslagen en dat leidde tot een beleid waarin de grond, de bodem, het land geordend werden om de mensen zekeheid te verschaffen. Het leidde tot nieuwe vestigingsvormen en infrastructurele werken in Duitsland, Italie en de VS - overigens met wisselend succes. Het waren ingrepen in land en landschap die propagandistisch uitgebaat werden om het regime te versterken.
De vraag zou kunnen zijn of in de huidige crisis grote volkshuisvestingsprojecten en infrastructurele ingrepen een zelfde dempend effect zouden kunnen hebben.

Forum - de droom van enkelen – een nachtmerrie voor velen.

 

Vijf heren die over me heen vallen. Wat een eer!

In mijn opiniestuk deed ik een poging te beargumenteren waarom een heroverweging van het Forum noodzakelijk is.

Ik begon met de constatering dat de politieke partijen het bestaan van het Forum op scherp stelden: de tegenstanders voorop.

Vervolgens besprak ik de huidige stand van zaken  met een financieel en  een organisatie- probleem en noemde ik het gebouw ongeschikt.

Daarna ging ik in op de noodzaak van de accommodatie, die vanuit cultureel opzicht overbodig is en gebruikt wordt als trekker voor de ontwikkeling van de oostzijde van de Grote Markt. En tenslotte ging ik in op de sombere financiële positie van de gemeente in een reeks van komende jaren,  die de cultuur in brede zin zal treffen en die des te meer zal treffen als het Forum doorgaat.

 

De heren schrijven: ‘Het zou verleidelijk zijn te concluderen dat de heer Swaak zich tot de VVD of Stadspartij heeft bekeerd.’ Het zegt veel over het argumentatieniveau als mijn tegenstem uitgelegd wordt als een stem voor de VVD en de Stadspartij. Daaruit spreekt minachting voor beide partijen en langs die weg mag ik daarin delen. Het is voor mij even verleidelijk en gemakkelijk de heren met gelijke munt te betalen maar ik zie ervan af m’n argumenten door emotie te laten leiden.

‘Waar verkiezingsdruk toe leidt.’ schrijven de heren voorts. Nee, niet tot politiek opportunisme maar wel tot ernstige bezorgdheid over wat Groningen als cultuurstad te wachten staat.

 

Bij de beoordeling van de actuele situatie baseerde ik me op bronnen die ik nog steeds betrouwbaar noem. Ik erken een aantal genoemde onjuistheden maar als er nog vijftien miljoen euro ontbreekt aan de plannen, zoals door van Twist in de Gezinsbode wordt gezegd, dan noem ik dat een financieel probleem. Als er (en waarom) geen raad van toezicht is noem ik dat een probleem. Als de medewerkers van de bibliotheek niet weten wat hun positie wordt, noem ik dat een probleem. De constatering dat ik het gebouw nog steeds ongeschikt noem, ondanks de aanpassingen die op zich een bewijs zijn dat het gebouw van meet af aan ongeschikt was, vloeit voort uit een opvatting waarmee ik ten principale verschil van mening met de club van vijf. Daarmee raken we de kern van het  accommodatievraagstuk in de cultuursector in Groningen.

 

Die kern is dat er geen accommodatiebeleid is geformuleerd voorafgaande aan de plannen voor het Forum. Het Forum is aan de accommodaties toegevoegd, terwijl er aan het stelsel van accommodaties nauwelijks wat ontbreekt. Ja, een vlakkevloertheater, maar dat rechtvaardigt geen Forum. Er is zelfs leegstand: in de centrale bibliotheek. En  er staat een bioscoop op het Hereplein leeg.

De meerwaarde van het Forum moet nog steeds aangetoond worden. De heren schrijven: ‘Dat is een doorlopende discussie die het waard is gevoerd te worden.’ Dank je de koekoek: die discussie had afgerond moeten zijn voor dat een programma van eisen opgesteld werd en vervolgens  een gebouw ontworpen kon worden. Nu volgt men de omgekeerde weg en moest het gebouw aangepast worden: het is de wereld op z’n kop! Bezint, eer ge begint!

‘De beleving van cultuur moet centraal staan’: kletspraat van de heren. Want voor hen is de  meerwaarde van het Forum allereerst dat het extra werkgelegenheid oplevert, voor toeristen zorgt en de binnenstad ervan profiteert. In de tweede plaats noemen zij de culturele meerwaarde. Cultuur ondergeschikt aan economie dus. Ruimtelijk-economisch beleid overheerst cultuurbeleid.

‘Dat mag wat kosten,’ zeggen de heren en zij besteden vervolgens volstrekt geen aandacht aan de bezuinigingen van de komende jaren die ook de cultuur zullen treffen. Dat de aanwezigheid van het Forum de spoeling dun zal maken voor de bestaande instellingen, negeren de heren. Kaalslag noemde ik wat ons te wachten staat en het blijft onweersproken.

 

Bij een zorgvuldig politiek en bestuurlijk beleidsproces zouden veel Groningers ontkomen zijn aan het onverkwikkelijke dilemma voor de oppositie tegen het Forum te kiezen om jarenlang  geslaagd  kunst- en cultuurbeleid overeind te houden.

Maar dat kan ik u, heren, niet verwijten. Wat ik wel hoop is dat u later met de kennis van dan  niet moet constateren dat u beter had moeten weten.

 

Klaas Swaak

 

-deze discussiebijdrage werd aangeboden aan het Dagblad van het Noorden maar niet geplaatst; het stuk is een reactie op het dat van van Twist c.s. ‘Hou op met onwaarheden over het Forum’.

Terug naar de wortels – afgedrukt in: Socialisme en Democratie nr.12/2009

 

‘Zij kan leren van het Duitse debacle en duidelijkheid scheppen. Durf en ondubbelzinnig zijn.’ Het zijn de twee voorlaatste zinnen van de column van Van Veldhuizen in SenD 10 van 2009.

Ik ben zo vrij te menen dat de PvdA niets van de SPD kan leren omdat ze in dezelfde situatie verkeert. Zoals de SPD analyseert de PvdA evenmin wat schuilgaat achter de fragmentatie van ons (traditionele) electoraat.

Onzekerheid maakt mensen defensief en belet hen open te staan voor veranderingen. Dat betekent dat PvdA de blik terug moet werpen op wat haar in het verleden aantrekkelijk maakte: haar sociaal beleid, democratisch gedrag en geloofwaardigheid.

 

Als de financieel-economische crisis wel duidelijk maakt is hoe belangrijk een gedegen sociaal zekerheidsstelsel is. Wie de ingrepen van de laatste twintig jaar daarin overziet, kan niet anders concluderen dat er voor bijstandgerechtigden, werklozen, nabestaanden en ouderen alleen maar sprake is van een inkomensachteruitgang. Het verlies aan koopkracht van deze groepen wordt nog eens schrijnender als de denivellering van de inkomens erbij betrokken wordt. In beide ontwikkelingen, zowel van de sociale zekerheid als de inkomensontwikkeling is de PvdA mede verantwoordelijk. De ongelijkheid is toegenomen. Het maffiose karakter van het moderne kapitalisme leidt niet tot een analyse en afwijzing en evenmin tot een schets, laat staan een visie op onze zorg om het bestaan van velen. De PvdA staat zichzelf daarbij in de weg doordat ze zich door het kapitalisme liet meeslepen toen de welvaart groeide. Nu die voor jaren in gevaar blijft, zou het voor de hand liggen de eigen rol zelfkritisch te beoordelen.

Kom niet aan met het verhaal dat er geen geld voor is: dat is meer dan ooit en meer dan ooit oneerlijk verdeeld!

 

De PvdA is ook meegegaan in het afstoten van publieke diensten waarvan het effect in economische zin twijfelachtig is. Dat de uitvoering van publieke diensten aan bedrijfsmatige eisen moet voldoen als efficiency en effectiviteit betekent uiteraard niet dat ze aan commerciële eisen moet voldoen. Dat ze bij verzelfstandiging aan het laatste ten onder gaan en dus hun sociale waarde verliezen, dringt nu langzamerhand wel door. Dat de zeggenschap over deze dienstverlening in belangrijke mate aan democratische controle is onttrokken, betekent niets anders dan een inbreuk op het democratisch gehalte van de samenleving. Dat de nieuw ontstane marktpartijen niet meer praten over diensten maar over producten loopt parallel aan het verdwijnen van de burger achter de consument. De op afstand van de politiek geplaatste Autoriteiten (voor financiële markten, zorg etc.) bieden wel de garantie dat procedures keurig gevolgd worden maar de rechtvaardigheid is er niet mee gediend.

Democratisering is een vergeten woord in de PvdA.

 

Het ontbreken van een kritiek op het kapitalisme, het laten versloffen de overheidsrol in de welvaartsdeling en het toestaan van een democratisch tekort tasten vanzelfsprekend de geloofwaardigheid van de PvdA ernstig aan. En wat te denken van de krijtstreepsociaal-democraten die op hun vooraanstaande posities hun persoonlijke belangen zo uitstekend weten veilig te stellen en hun steentje bijdragen aan de denivellering?

 

Klaas Swaak

PvdA-lid en oud-wethouder sociale zaken Groningen

 

 

Alle dieren zijn gelijk -20
De NRC blijft een geweldige bron!
Heleen Mees schrijft dat bankiers boter op hun hoofd hebben maar zich  daarvan nog  steeds niet bewust zijn. Het is jammer dat zij niet aangeeft hoe we dat volkje dat moeten laten weten. De publiciteit die de afgelopen tijden aan deze eens eerbiedwaardige leden van de maatwschappij werd besteed, helpt niet. Juridische schijnen ze niet aan te pakken te zijn. Het toezicht op de banken had beter gekund - dat is een uitspraak die ook al niet helpt. Obama wil een soort genoegdoeningsjheffing op bankwinsten. Dat zou Bos ook kunnen voorstellen. Maar daarnaast een ludieke actie? Ik breek er m'n hoofd over. Misschien dat onze vorstin de door haar verleende onderscheidingen kan opvragen?
In mijn zorg over de financiele gevolgen van de bouw van het Groninger Forum voel ik me gesterkt door het hoofdredactionele commentaar. De gemeenten staan voor zeer zware bezuinigingen die onderwijs, welzijn, sport en cultuur zullen treffen...
Frits Abrahans noemt in z'n dagelijkse colum Revel - Jean-Francois Revel: De totalitaire verleiding, AP Amsterdam 1977. Hoe actueel een boek blijft! Niet omdat het om het communisme gaat maar om de parallel die Abrahans trekt met het populisme waarvoor velen bezwijken.
En dan lees ik nog in Schivelburg over de invloed van maatschappelijke crises op de ruimtelijke ordening. Daar kom ik op terug.